Archive for Onderwijs

De tablet in het onderwijs: stand van zaken begin 2017

Als verwoed schrijver van schoolboeken met een ICT-hartje ben ik razend benieuwd naar hoe en of de tablet het schoolboek gaat vervangen. Voor zover ik van de uitgever weet, kiest de markt (vo en mbo in mijn geval) voor komend schooljaar (2017-2018) nog altijd vooral voor boeken op papier, waarbij het werkboek zich in een hernieuwde belangstelling mag verheugen. Wel lijkt er een toename te zijn in de vraag naar digitale toetsen en – adaptief – aanvullend of remediërend ICT-materiaal. Gaat dit (of meer) gebruikt worden op een tablet? Het enthousiasme uit 2012 en 2013 lijkt voorbij, maar het onderwijs lijkt uit het dal van desillusie te zijn gekropen en (bijna?) op het plateau van productiviteit te zijn beland.
Een vrij willekeurige, chronologische greep uit de artikelen over de levensloop van de tablet in het onderwijs:

2010

Apple introduceert de iPad.

2012

• 2 maart 2012: Pedro De Bruyckere geeft op zijn blog enkele bedenkingen bij het bericht dat een school in Blankenberge alle 800 leerlingen zal verplichten een iPad te kopen. Zijn bedenkingen zijn anno 2017 nog altijd relevant.
In 2016 gebruikt de school nog altijd de iPads.

• Nieuwsbericht 19 maart 2012 op de site van de Open Universiteit (artikel is inmiddels verwijderd):

‘Tablet verdringt schoolboek binnen vijf jaar’
“De onderwijswereld staart als een konijn in de koplampen van de ict-revolutie en doet niets. Terwijl er zoveel gebeurt: binnen vijf jaar hebben tablets de schoolboeken verdrongen.” Dat en meer betoogt prof. dr. Rob Martens van het Ruud de Moor Centrum in een collegereeks in Kortrijk, België, waar hij dit voorjaar de Francqui-leerstoel bekleedt.
[…]
Boeken en tablets
En over boeken gesproken: Martens verwacht dat die op redelijk korte termijn moeten wijken voor tablets. “Binnen vijf jaar wordt op scholen meer gebruik gemaakt van tablets dan van boeken. Daarvan ben ik overtuigd, met iemand uit het gehoor in België heb ik daarover zelfs een kleine weddenschap afgesloten. Met tablets wordt de vrijheid, de autonomie van de leerlingen enorm vergroot, ze kunnen alles vinden. Waar het op aankomt, is dat leerlingen leren om niet te verdwalen in de veelheid van informatie. Dat is de uitdaging voor leraren: hoe kun je het structureren van informatie en het vergroten van de autonomie bij leerlingen met elkaar combineren?”

Die ‘redelijk korte termijn’ en ‘binnen vijf jaar’ zijn niet helemaal uitgekomen.

2013

Nieuws.nl, 21 augustus 2013:

iPadscholen officieel geopend
De Steve Jobs-scholen zijn woensdag officieel geopend met een mediaspektakel in Sneek. Leerlingen op zeven basisscholen in Nederland beginnen het schooljaar met iPads. “Centraal staat niet zozeer parate kennis, maar het verwerken ervan.”

2014

Algemeen Dagblad, 3 juli 2014:

IPad verdrijft het boek uit de klas
De brugpieper met de loodzware boekentas verdwijnt. Over 5 jaar hebben brugklassers alleen nog een tablet in hun tas, voorspellen de grote uitgevers van schoolboeken.

Zeker een kwart van de scholen voert komend jaar al het gebruik van tablets in, al dan niet op proef. De opkomst gaat sneller dan verwacht, zegt Mark van Hussen, manager ePublishing bij uitgeverij Malmberg. ‘Er is sprake van een flinke versnelling in de markt doordat er beter en goedkoper wifi op scholen beschikbaar is. En de apparaten, de tablets, zijn nu ook geschikt. Vroeger had je de computerlokalen die je als docent moest reserveren, daarna kwamen de laptopkarren. Allemaal niet handig. De tablet neemt al die drempels weg. Leerlingen zitten niet meer verstopt achter een scherm en ze hoeven nergens meer heen.’

In 2019 dus meer tablets dan schoolboeken. Het is nu 2017, dat moet binnen 2 jaar te doen zijn.

2015

Kennisnet.nl, 26 september 2015:

Gebruik tablets in het onderwijs blijft stijgen
Het gebruik van tablets en laptops in het onderwijs blijft stijgen. Het kunnen bieden van onderwijs op maat is voor scholen de belangrijkste reden om tablets en laptops in te zetten in de les, vooral in het primair onderwijs. Dit blijkt uit een peiling van Kennisnet.

Zie ook: Peiling tablets en laptops in het onderwijs – 2015.

2016

NRC, 16 februari 2016:

Het boek komt de iPad weer aflossen
Drie jaar geleden verving het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam boeken voor iPads. Nu komen de boeken toch terug.

Algemeen Dagblad, 23 oktober 2016:

iPadscholen blijken geen succes
De iPadscholen van Maurice de Hond komen moeizaam van de grond. Terwijl de onderwijsvernieuwer na de aftrap in 2014 droomt van meer dan 200 scholen in 2016, blijft het aantal hangen op 21. De eerste scholen zijn alweer gestopt met het concept.

2017

De Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) heeft schoon genoeg van de haperende ICT-infrastructuur op scholen en trekt 19 januari 2017 aan de bel:

Nú investeren in onderwijs van morgen
Zorg voor goed internet op scholen, verlaag de btw op digitale leermiddelen naar 6 procent en maak opleidingen mogelijk die leraren met academische vaardigheden afleveren. Die oproep doen onderwijs, ouders en marktpartijen – waaronder de AVS – aan de overheid in het manifest ‘Nú investeren in onderwijs van morgen’ in een manifest dat vandaag gepresenteerd werd.

Scholen willen steeds meer gebruik maken van digitale (en adaptieve) leermiddelen. Hiermee kunnen zij leerlingen meer onderwijs op maat bieden en krijgen leraren sneller inzicht in hoe leerlingen zich ontwikkelen. Bovendien kunnen leerlingen zo kennis en vaardigheden opdoen waarbij ze later goed voorbereid de arbeidsmarkt opkomen.

Scholen lopen hierbij echter tegen belemmeringen aan.
[…]

De afgelopen jaren heeft er (met horten en stoten) een opmars van digitale leermiddelen plaatsgevonden, zoals ook valt af te leiden uit dit artikel van NOS.nl van 28 januari 2017:

‘Laptop vergroot ongelijkheid in het onderwijs’
Het toenemend gebruik van digitale leermiddelen vergroot de ongelijkheid op school, vinden ouderorganisatie Ouders en Onderwijs, stichting Leergeld en de VO-raad, de koepel voor middelbare scholen. Zij willen dat computerapparatuur onder de Wet gratis schoolboeken gaat vallen.
[…]
Middelbare scholen zijn bezig met een inhaalslag als het gaat om digitalisering. Veel brugklassers werken komend jaar op een tablet of laptop.
[…]

Ondertussen lijkt de mensheid een beetje tabletmoe, gezien dit artikel op www.connexieb2b.nl:

10 kwartalen al aanhoudend dalende verkopen tablets
Gepubliceerd: dinsdag, 09 mei 2017
Sinds het derde kwartaal van 2012 zijn er niet zo weinig tablets verkocht als er in het eerste kwartaal van 2017 wereldwijd zijn verkocht, zo meldde IDC ons vorige week. De 36,2 stuks verkochte tablets waren ruim 8,5 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. De wereldwijde verkoopdaling begon in het laatste kwartaal van 2014 en wij hebben nu al 10 kwartalen achter elkaar een daling gezien.

Een dag eerder vindt Bright.nl dat de vernieuwende laptop terug van weggeweest is:

Direct toen de eerste iPad verscheen, waren de meningen over de bedoeling van tablets verdeeld. Sommigen vonden dat tablets vooral of alleen maar voor consumptie van content geschikt zijn. […]

Toch blijft een laptop hoe je het ook wendt of keert onvervangbaar. Neem een kijkje in de gemiddelde collegezaal of het gemiddelde bedrijf: nog steeds zie je vooral laptops. Logisch, want de laptop blijft simpelweg de meest veelzijdige draagbare computer.
[…]
Zonder beperkingen of compromissen kan je laptops gebruiken op schoot, op tafel, in bed, het openbaar vervoer en het vliegtuig. Het toetsenbord is daadwerkelijk groot genoeg om fatsoenlijk op te typen, en de bediening met een touchpad en toetscombinaties is nog altijd rapper dan via een touchscreen, zeker als dat rechtop staat. Voor vrijwel alle productieve taken ben je met een goede laptop gewoonweg nog steeds beter af dan met een tablet.

9 mei 2017 doet de Algemene Vereniging Schoolleiders weer een oproep (de kabinetsformatie is bezig, dus het moment is daar):

Digitalisering onderwijs heeft dringend impuls nodig
Verdere digitalisering van het onderwijs is hard nodig, maar dat moet wel op basis van doordachte keuzes gebeuren. Dat stelt de Onderwijsraad in het vandaag gepubliceerde advies Doordacht Digitaal, Onderwijs in het digitale tijdperk. Leerlingen moeten worden voorbereid op het leven en werken in een digitale maatschappij. Dat gebeurt nu onvoldoende. Het vraagt inspanningen van overheid, scholen en uitgevers van digitale leermiddelen om ervoor te zorgen dat het huidige onderwijs optimaal profiteert van de mogelijkheden die digitalisering biedt. “Een belangrijk advies”, aldus AVS-voorzitter Petra van Haren. “Dit sluit ook aan bij de ontwikkelingen rond curriculum.nu (2032), waar digitale geletterdheid een belangrijk thema is.”

Begin 2017 lijkt het onderwijs klaar te zijn voor een grootscheepse adaptatie van digitale leermiddelen. Worden de schooljaren 2017-2018 en 2018-2019 de jaren van de waarheid voor de tablet (of laptop, Chromebook of …) in het onderwijs?

‘Verwijswoorden zijn als vette klei – niet door te komen’: poging 17.635 en -36

De afgelopen dagen mocht ik me weer eens bezighouden met de uitleg der dingen. Deze keer ging het over verwijswoorden. Geen gemakkelijk onderwerp, want je hebt veel voorkennis nodig om goed (en bewust) te verwijzen. En dat verwijzen allemaal niet vanzelf gaat, onderschrijft dit onderzoek uit 2012:

Havo- en vwo-eindexamenkandidaten, die scholingsniveau 3F en 4F bereikt zouden moeten hebben, maken nog volop fouten in voorzetsels en idiomatische uitdrukkingen, hun woordkeuze is verre van adequaat en ze maken veel fouten. Ook het niveau van taalverzorging laat veel te wensen over. Over de grootste bron van fouten in dit onderzoek, verwijsfouten, is het Referentiekader onduidelijk.

Verwijswoorden: wat zijn dat eigenlijk?

Met verwijswoorden verwijs je naar mensen, ‘zaken’ of voorwerpen (de verwijswoorden zijn onderstreept):
• Van wie is deze scooter? Hij is van Mette. Ik heb hem even gewassen.
Verwijswoorden zijn dus vooral voornaamwoorden. Daar kun je leuke dingen mee doen. Met een eenvoudige ingreep kun je Mette gaan wassen:
• Van wie is deze scooter? Hij is van Mette. Ik heb haar even gewassen.

Poging 1 t/m 17.634

In een poging om de uitleg te maken die alle andere uitleggen overbodig zou maken, probeerde ik net als mijn voorgangers, een tabel te maken waarin ik niet al te zwaar inging op de verschillende smaken voornaamwoorden. In mijn ultieme tabel zouden de voorbeelden duidelijk maken welk voornaamwoord je in welke situatie gebruikt. Of andersom: de voornaamwoorden zouden zo gerangschikt zijn, dat je aan de hand van één voorbeeld wel zou weten hoe de vork in de verwijssteel zit.
Dat leverde 17.634 varianten van de tabel op: van helder maar nietszeggend tot allesverklarend maar veel te ingewikkeld.

Poging 17.635

De volgende poging was er eentje met een combinatie van tabel + Top 5 van verwijsfouten. Ook dit ging mis:

Top 5 van verwijsfouten

1 Het verwijswoord past niet bij het woordgeslacht van het antecedent.
* Het bestuur heeft haar leden een brief gestuurd.
→ ‘Bestuur’ is een het-woord (o). Gebruik dus ‘zijn’ als bez.vnw.
2 Het getal (enkelvoud of meervoud) van het verwijswoord past niet bij het antecedent.
* De directie heeft geen besluit genomen en dat is hun slecht bevallen.
→ ‘Directie’ is een de-woord (v), enkelvoud. Gebruik dus ‘haar’.
3 ‘Zij’ verwijst naar iets anders dan personen.
* De koe komen net binnen. Zij moet gemolken worden.
→ ‘Zij’ gebruik je in het enkelvoud alleen voor personen. Gebruik voor dieren, ‘zaken’, organisaties en voorwerpen ‘ze’.
4 Hun, hen en ze worden verkeerd gebruikt.
* Marit belt hun vandaag.
→ ‘Hun’ gebruik je als meewerkend voorwerp (zonder voorzetsel) voor personen. Hier gebruik je ‘hen’, want het gaat om personen die in de zin het lijdend voorwerp zijn.
* Geef je hen een cadeaubon?
→ ‘Hen’ gebruik je na een voorzetsel of als lijdend voorwerp voor personen. Hier gebruik je ‘hun’, want het gaat om personen die in de zin het meewerkend voorwerp zijn.
* De koeien komen net binnen. Melk jij hen?
→ Voor dieren, ‘zaken’, organisaties en voorwerpen gebruik je ‘ze’, geen ‘hun’ of ‘hen’.
5 De verwijzing is onduidelijk
* Houd de oogdruppels buiten bereik van kinderen. Bijvoorbeeld door ze in een afsluitbaar medicijnkastje te stoppen.
→ Moet je de oogdruppels of de kinderen in het medicijnkastje stoppen?

Deze uitleg gaat de mist in, want:
a) het bevat te veel foute voorbeelden
b) het veronderstelt veel voorkennis (woordgeslacht, antecedent, lijdend en meewerkend voorwerp etc.)
c) ‘ze werken op elkaar in’: 2 en 4 hebben bijvoorbeeld met elkaar te maken, net als 3 en 4, 2 en 3 en …
d) je weet nog steeds niet hoe je 5 moet oplossen. Door ‘hen’ te gebruiken (zie 4)? Welnee. Je moet gewoon geen verwijswoord gebruiken. Bijvoorbeeld: Houd de oogdruppels buiten bereik van kinderen. Bijvoorbeeld door de druppels in een afsluitbaar medicijnkastje te stoppen.

Poging 17.636

Gelukkig mag ik terugvallen op een paar zeer ervaren redacteuren en auteurs. Eén daarvan fluisterde me in dat verwijswoorden zijn als vette klei. Vervolgens stuurde ze me een foto van een schitterend, zelfgemaakt schilderij en enkele aanwijzingen. Poging 17.636 is er dus een met humor, met voldoende voorbeelden én met een tabel, want onze studenten moeten hier hoognodig wat leren.
Haalt poging 17.636 het boek? Dat weet ik niet. Eén van de auteurs mailde in ieder geval: ‘Hier word ik heel vrolijk van!’
Hoe de uitleg over verwijswoorden er dan uitziet? Tja, just buy the book. Vanaf 2016 in de betere webwinkel.

IMG_20150917_130540
Agnes Schlebusch – zonder toestemming

Jeuk op verschillende plekken

Eh, waar gaat deze poster over?

Regen, met hier en daar lentekriebels

In de Groningen is LenteKriebels ‘de jaarlijkse schoonmaakactie in de gemeente Groningen. De actie is al jaren een succes. Ook van 7 t/m 25 april 2015 ruimen duizenden Groningers hun buurt in de stad op.’

In de rest van Nederland is LenteKriebels ‘de nationale projectweek over relationele en seksuele vorming voor het basisonderwijs.’

Geef je kriebels de ruimte in 2015

Lekker opruimen kan in Groningen tussen 7 t/m 25 april 2015.
Verantwoord over lekkere dingen praten kan in 2015 overal in Nederland van 16 t/m 20 maart.

En die poster?

Waarschijnlijk woont hij in Groningen en zij elders. En heeft-ie een OV ofzo.

Waarom worden sommige werkwoorden vaker fout gespeld dan andere?

Voor het spellen van werkwoorden zijn regels. Die regels leer je op school. Maar soms gaat het toch mis: je schrijft een werkwoord met een -t terwijl je het met een -d had moeten schrijven. Geen probleem als je dat slippertje zelf bijtijds ontdekt, maar je zult de fout maar in het jaarverslag of op Twitter gemaakt hebben (en ook nog eens op het bedrijfsaccount …). Begin maar vast te kruipen door het stof.

Misschien denk je nu aan werkwoorden als worden en vinden die in de tegenwoordige tijd twee vormen hebben die hetzelfde klinken: word-wordt en vind-vindt. Inderdaad, als je de regels niet kent, heb je een probleem. Toch vermoed ik dat deze woorden meestal goed gespeld worden. Je bent zo vaak lastiggevallen met de spellingregels voor deze persoonsvormen, dat je hersenen meteen op scherp staan als je dit soort werkwoorden tegenkomt.

wordt veranderd

Vanmiddag was ik bezig met mijn iBook over werkwoordspelling. Ik wilde graag een set werkwoorden waarmee ik mijn toekomstige lezers eens flink kon testen. Natuurlijk had ik de werkwoorden worden, vinden, branden, melden etc. kunnen nemen, maar ik had een vermoeden dat het nog sneakyer kon.

Ongefundeerd maar sterk vermoeden

Volgens mij hebben de werkwoorden die het vaakst fout gespeld worden, deze kenmerken:
• ze hebben een persoonsvorm in de tegenwoordige tijd op -t (en niet -dt)
• het voltooid deelwoord begint niet met ge- (en -ge- staat ook niet even verderop omdat het om een splitsbaar werkwoord gaat)
• het voltooid deelwoord eindigt op een -d.

Een paar voorbeelden:

• Hij bedreigt mij. De overvaller heeft de winkelier met een mes bedreigd.

• IS herovert het gebied. IS heeft het gebied heroverd.

• De handige manager omzeilt alle problemen. De handige manager heeft de problemen handig omzeild.

• Leo verdient 1200 euro met deze klus. Het college van bestuur heeft deze bonus verdiend.

2014-03-28 08.22.30

Ik denk dat er bij deze werkwoorden twee problemen spelen:

1) Bij deze werkwoorden moet je eerst de werkwoorden benoemen (persoonsvorm of voltooid deelwoord). En dat kunnen veel mensen niet (meer). Opdrachten in verschillende schoolboeken lijken dit vermoeden te ondersteunen. Je kent ze wel, want schoolboeken staan er vol mee: Noteer de juiste vorm van de persoonsvorm. Het enige wat je hoeft te doen is het laatje opentrekken waarin je de regeltjes voor het spellen van de persoonsvorm hebt opgeslagen en hey, ho, let’s go. In de beste gevallen bevat het schoolboek aan het eind van het hoofdstuk één opdracht waarin je zelf moet bedenken of je een voltooid deelwoord of een persoonsvorm moet spellen.

2) Het voltooid deelwoord van deze groep werkwoorden komt vaker voor dan de derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van deze werkwoorden. Mensen die spellen op woordbeeld (of even niet opletten) zullen daardoor bij de persoonsvorm eerder kiezen voor de vorm met -d.

Herken de spelfout

‘Hoe was het op school?’ ‘Ja, leuk.’

Je kind komt thuis van school. Voor je er erg in hebt, vraag je: ‘Hoe was het vandaag?’ ‘Ja, leuk.’ Zo kun je jarenlang doorgaan. Maar waarom geven sommige / veel / alle kinderen deze standaardreactie? Een poll:

Aanleiding voor deze poll is het niet onaardige filmpje van de O4NT benadering van de basisschool, waarin een mevrouw op 2:37 dit vraagstuk aansnijdt.
For the record: zoonlief (15) stemt voor C.

Volgens Pedro de Bruyckere (ook wel bekend als @thebandb) ‘verschilt [dit] bij kinderen, niet allemaal zeggen dit. Sommige geven heel verhaal, sommige ook ‘minder leuk’,… C kan voor iets oudere lln. [Het] hangt af van de leeftijd (alhoewel mijn 3-jarige vandaag een heel verslag gaf). Wat ik vooral mis: het kind wil even bekomen van school, is wat moe, wil even wat anders. Vaak komen ze er dan later op terug.’

Praten over school belangrijk

Louise Elffers toont in haar promotieonderzoek (2011) naar schooluitval in het mbo onder andere aan dat gebrek aan ‘hulp bij huiswerk of de mogelijkheid om schoolervaringen te bespreken’ (‘ouderlijke ondersteuning’) ‘een verhoogd risico op uitval indiceren’.
Volhard dus in het goede.