Archive for spelling

Uit de onderkast: btw, havo, vwo, mbo, hbo, wo, cv en tv

Sommige afkortingen zijn zo ingeburgerd, dat je kinderen moet leren wat ze betekenen (m.u.v. tv). Grote mensen hebben dan weer moeite met de spelling. Met de punten (wel/niet) gaat het meestal goed, maar hoe zit het in godsnaam met hoofd- en kleine letters? Veel mensen lijken als vuistregel te hanteren: is het belangrijk? Gebruik een hoofdletter.

Da rules

Ik ben even te lui om op te zoeken of er een duidelijk taaladvies is, maar volgens mij kom je hiermee een heel eind: gebruik alleen hoofdletters in afkortingen van landen (Nl., Dld., VS), instellingen (UMCG, AMC, VU) en organisaties (PEC Zwolle, UEFA, NAVO). Gebruik ze niet in soorten instellingen en organisaties. Gebruik voor de rest ook alleen kleine letters.
Een paar wis-, natuur- en scheikundige afkortingen, evenals een aantal IT-afkortingen vallen hiermee buiten de boot (pK, kHZ, MHZ, Ca, Fe, QR-code, MB), maar die kun je sowieso beter even opzoeken.

Het curriculum vitae

De levensloopbeschrijving die je meestuurt met je sollicitatie wordt meestal afgekort tot cv.
Van Dale geeft de dubbelgangers:
cv-Van Dale
Leuk dat cv niet alleen curriculum vitae betekent, maar ook centrale verwarming. Zo krijgt de zin ‘Stuur je sollicitatiebrief met cv voor 31 mei naar …’ een dubbele lading. Wat zullen ze gek kijken als je je complete cv-installatie meestuurt!

De Nationale Vacaturebank gebruikt het correcte cv in de tekst, maar de knoppenmaker vindt dat je je Commanditaire Vennootschap moet uploaden:
Bewijs dat ICTers niet kunnen spellen ... (cv/CV)

De Kansgever legt in de vacature even uit wat ze met CV bedoelen. Als bonus pikken we een B.V. (Beata Virgo – de zalige maagd) mee:
2014-08-31 10.45.20
NRC Q (of nrcQ of … – onderkast of kapitaal maakt ze geen zak uit) gaat ook voor de Commanditaire Vennootschap:2015-04-19 09.38.10.png

Onderwijs in afkortingen

In het onderwijs zijn ze dol op afkortingen. Niet verwonderlijk dat dat al begint bij het niveau: vmbo (in de smaken b, kb, kgt, gt en t), havo, vwo, mbo en wo. De spelling is hier opvallend egalitair: alle schoolsoorten in onderkast, geen punten. Maar daar is niet iedereen het mee eens:
Het spellen van mbo (in onderkast) blijft een probleem
MBO-mbo-NU NED
Afko mbo-opleiding.PNG

Het Cultuurplein gebruikt ook hoofdletters voor de afkorting van ‘voorgezet onderwijs’, maar ook die afkorting hoor je gewoon met kleine letters te spellen: vo. VO (in hoofdletters) gebruik je voor ‘very old’, bijvoorbeeld op een cognacfles.

Cultuurplein

De Vrije Universiteit van Amsterdam is ook gegrepen door de hoofdletterziekte:

Voor veel VWO-ers is het logisch dat ze doorstromen naar een universitaire opleiding. Je hebt tenslotte niet voor niets VWO gedaan. Toch is het minder vanzelfsprekend dan je denkt. Een HBO-opleiding en een universitaire opleiding verschillen op meer manieren dan alleen wat betreft niveau.

 

Btw, hoe zit het met btw/BTW?

De afkorting van ‘belasting over de toegevoegde waarde’ spel je gewoon met kleine letters: btw. Dat gaat regelmatig mis:
Spelling van btw blijft lastig
Het is toch echt 'btw'
Btw mediamarkt2

TV/tv

De afkorting voor televisie –tv– is zo ingeburgerd dat zij zelden met hoofdletters gespeld wordt. TV (in hoofdletters) bestaat overigens wel. Het is de ISO-landcode voor Tuvalu, een Polynesische archipel in de Grote Oceaan. ISO in ISO-landcode moet inderdaad met hoofdletters, want het is de afkorting van een naam van een organisatie: International Standardization Organization.

Beetje serieuze media schrijven uiteraard gewoon ‘televisie’. De afkorting TV kom je alleen af en toe tegen in commerciële uitingen:
TV Vergelijkpuntnl
TV Ziggo

Waarom worden sommige werkwoorden vaker fout gespeld dan andere?

Voor het spellen van werkwoorden zijn regels. Die regels leer je op school. Maar soms gaat het toch mis: je schrijft een werkwoord met een -t terwijl je het met een -d had moeten schrijven. Geen probleem als je dat slippertje zelf bijtijds ontdekt, maar je zult de fout maar in het jaarverslag of op Twitter gemaakt hebben (en ook nog eens op het bedrijfsaccount …). Begin maar vast te kruipen door het stof.

Misschien denk je nu aan werkwoorden als worden en vinden die in de tegenwoordige tijd twee vormen hebben die hetzelfde klinken: word-wordt en vind-vindt. Inderdaad, als je de regels niet kent, heb je een probleem. Toch vermoed ik dat deze woorden meestal goed gespeld worden. Je bent zo vaak lastiggevallen met de spellingregels voor deze persoonsvormen, dat je hersenen meteen op scherp staan als je dit soort werkwoorden tegenkomt.

wordt veranderd

Vanmiddag was ik bezig met mijn iBook over werkwoordspelling. Ik wilde graag een set werkwoorden waarmee ik mijn toekomstige lezers eens flink kon testen. Natuurlijk had ik de werkwoorden worden, vinden, branden, melden etc. kunnen nemen, maar ik had een vermoeden dat het nog sneakyer kon.

Ongefundeerd maar sterk vermoeden

Volgens mij hebben de werkwoorden die het vaakst fout gespeld worden, deze kenmerken:
• ze hebben een persoonsvorm in de tegenwoordige tijd op -t (en niet -dt)
• het voltooid deelwoord begint niet met ge- (en -ge- staat ook niet even verderop omdat het om een splitsbaar werkwoord gaat)
• het voltooid deelwoord eindigt op een -d.

Een paar voorbeelden:

• Hij bedreigt mij. De overvaller heeft de winkelier met een mes bedreigd.

• IS herovert het gebied. IS heeft het gebied heroverd.

• De handige manager omzeilt alle problemen. De handige manager heeft de problemen handig omzeild.

• Leo verdient 1200 euro met deze klus. Het college van bestuur heeft deze bonus verdiend.

2014-03-28 08.22.30

Ik denk dat er bij deze werkwoorden twee problemen spelen:

1) Bij deze werkwoorden moet je eerst de werkwoorden benoemen (persoonsvorm of voltooid deelwoord). En dat kunnen veel mensen niet (meer). Opdrachten in verschillende schoolboeken lijken dit vermoeden te ondersteunen. Je kent ze wel, want schoolboeken staan er vol mee: Noteer de juiste vorm van de persoonsvorm. Het enige wat je hoeft te doen is het laatje opentrekken waarin je de regeltjes voor het spellen van de persoonsvorm hebt opgeslagen en hey, ho, let’s go. In de beste gevallen bevat het schoolboek aan het eind van het hoofdstuk één opdracht waarin je zelf moet bedenken of je een voltooid deelwoord of een persoonsvorm moet spellen.

2) Het voltooid deelwoord van deze groep werkwoorden komt vaker voor dan de derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van deze werkwoorden. Mensen die spellen op woordbeeld (of even niet opletten) zullen daardoor bij de persoonsvorm eerder kiezen voor de vorm met -d.

Herken de spelfout

De bv – een hachelijke onderneming

Het kost een paar centen, maar dan heb je ook een echte besloten vennootschap. Trots als een pauw worden de visitekaartjes gedrukt en krijgt de grafisch ontwerper de opdracht de bedrijfsnaam inclusief de afkorting van de bedrijfsvorm flink groot bij het logo te zetten. Uiteraard moet ook op de bedrijfsauto de afkorting van de bedrijfsvorm flink duidelijk zijn.

Afgezien van de vraag waarom je überhaupt duidelijk zou willen maken welke bedrijfsvorm je hebt, blijkt het juist spellen van de afkorting van besloten vennootschap in de praktijk een tamelijk hachelijke onderneming.

Van Dale en Woordenlijst.org over de bv

Van Dale Elektronische woordenboeken (‘de dikke digitale’) geeft voor bv dit lijstje met dubbelgangers:

B.V. Beata Virgo (de zalige maagd)
BV Bouvet (ISO-landcode)
bekende Vlaming
bv Bouvet (internet)
beroepsvrijwilliger
besloten vennootschap
bedrijfsvoorheffing
bedrijfsvereniging
bv. bijvoorbeeld
b.v. bene vale (vaarwel)

Woordenlijst.org (Het Groene Boekje online) geeft minder dubbelgangers, maar is het verder volledig met Van Dale eens:

• BV (bekende Vlaming), de[m.], BV’s
• bv (besloten vennootschap), de[v.], bv’s
• bv. (bijvoorbeeld)

Is B.V., BV, b.v. of bv. fout?

Nee, niet altijd, volgens Taalunieversum:

Als [bv en nv, HV] onderdeel zijn van een bedrijfsnaam, mogen ze met hoofdletters en eventueel zelfs punten geschreven worden. Er zijn geen vaste regels voor de schrijfwijze van namen; een organisatie kan bij het kiezen van een naam dus afwijken van de spellingregels. In dat geval volgen we het donorprincipe en wordt die schrijfwijze gerespecteerd.

De bv in de praktijk

De Taalunie moedigt ons dus aan de door het bedrijf gebruikte spelwijze van bv over te nemen. Maar de bedenker van de bedrijfsnaam (en vervolgens de grafisch ontwerper) heeft niets met het donorprincipe te maken, want hij doet niemand na. Waarom je bewust een spelfout in je bedrijfsnaam zet, is een raadsel. Hoewel …

De zalige maagd

Ontzuiling? Welnee, er wordt nog volop reclame gemaakt voor Beata Virgo, de zalige maagd (B.V.):
images afsimagesimages (2)images (1)images (4)B.V.3

Uitgeverij Het Spectrum nam in 2008 het zekere voor het onzekere …Uitgeverij Het Spectrum nam in 2008 het zekere voor het onzekere.

Bekende Vlamingen in de kou

Op Bouvet (BV, een Antarctisch eiland) wonen bekende Vlamingen (BV):
BV5images (1)images (2)images (3)imagesimages3

1 september 2014 gingen de Vlaamse kinderen weer naar school. Op de Eerste Schooldagbingokaart is BV goed gebruikt (rechtsboven):

via ‏@mbaeten

Hoewel bv Holland niet bestaat, vindt NRC op 7 februari 2015 dat bv wel met kapitalen gespeld moet worden:
IMG_0334.PNG

Vaarwel!

Uitgeverij Stam wenst u vrolijk vaarwel (b.v., bene vale):
2013-09-03 22.58.42

Het kan wel!

Maar net zo vaak kijken bv’s wel even in Het Groene Boekje:
imagesimages deimages (3)r images (3)images (2)images (1)bv1 2013-11-21 11.38.02

Wi-Fi, WiFi of wifi?

Hoe spel jij Wi-Fi / WiFi / wifi? Volgens het donorprincipe zouden we de spelwijze van de Wi-Fi Alliance moeten respecteren – Wi-Fi dus. Maar ja, die spelling vinden wij van Bureau Stokstaartje lelijk en veel te pretentieus voor een basale levensbehoefte. Op zoek dus naar een reden om gewoon wifi te schrijven.

Wi-Fi, WiFi of wifi? Opmerkingen
woordenlijst.org

geen resultaat

Van Dale Elektronische woordenboeken (voorlopig toegevoegd 2006)

wifi

www.woorden.org

WiFi

nl.wikipedia.org

Wi-Fi

‘In de dagelijkse praktijk wordt wifi (met deze spelling) steeds vaker gebruikt als synoniem voor ‘draadloos thuisnetwerk’.
www.wittespelling.nl

onzetaal.nl

Onze Taal gebruikt in artikelen ‘wifi’, bijv. in advies ‘Wat is juist: ledlamp, led-lamp of LED-lamp?’
spellingcontrole Word

Wi-Fi

apps.nrc.nl/stijlboek/search

geen resultaat

www.vandale.nl/opzoeken

geen resultaat

www.wi-fi.org

Wi-Fi

Helaas, Het Groene Boekje, in ieder geval de elektronische variant, geeft (nog) geen uitsluitsel. Dan moeten we ons heil dus zoeken bij Van Dale en Wikipedia.

De Dikke Digitale geeft alleen de spelwijze wifi. Dat is alvast een kleine overwinning.

Ook Wikipedia helpt een handje:

De naam Wi-Fi is een duidelijke knipoog naar de uit de audiowereld bekende term hifi, hetgeen staat voor High Fidelity.

Het woord hifi (in deze spelling) komt wél voor in Het Groene Boekje / Woordenlijst.org. Is dat voldoende reden om het donorprincipe overboord te kieperen? Nee, maar we doen het lekker toch. Lang leve wifi!

Streepjes in je tekst

Wanneer gebruik je welk streepje en hoe heet-ie ook alweer?
Bureau Stokstaartje zet de streepjes op een rijtje.


Streepjes en kastlijntjes


Voorbeelden

DivisiestreepjeHalve kastlijntje


Het halve kastlijntje zit niet standaard op je toetsenbord. Je typt ‘m met deze code: Alt 0150 (Alt ingedrukt houden en 0150 typen (werkt alleen als je Num Lock aan hebt staan).


Links

kastlijntje
aandachtsstreepje

Taalunieversum:
koppelteken
gedachtestreepje.



CC0
To the extent possible under law, Harald Veldman has waived all copyright and related or neighboring rights to ‘Streepjes in je tekst’. This work is published from the Netherlands.